Evde mineral tanıma

Taşın bir kenarını sırsız bir fayansın arkasına ya da porselen tabağın altına bastırarak sürt. Geride kalan toz çizgisi, çizgi rengidir; çoğu zaman taşın kendi renginden bambaşka çıkar. Levhadan sert bir taş hiç iz bırakmaz, o da bir cevaptır.

Taşın sivri bir kenarını başparmağının tırnağına bastırarak bir kez sürt, sonra tırnağı sil. Başka bir tırnakla hissedebildiğin bir oyuk kaldıysa cevap evet. Silinip giden yumuşak beyaz iz taştan dökülen tozdur, çizik değildir.

Bakır parayı masaya düz koy ve taşın sivri kenarını üstünde bir kez sürt. Sonra parayı sil: silmeye dayanan çizgi çiziktir, çıkıveren bulaşık tozdur. Düz bakır para kullan; kaplama paralar göründükleri bakırdan serttir.

Kalın bir cam parçasını, kavanoz ya da şişe dibini masaya düz koy; asla elinde tutma. Taşın sivri kenarını üstünde bir kez sürt, sonra sil. Tırnağınla hissettiğin çizgi çiziktir; silinip giden beyaz bulaşık taştan dökülen tozdur.

Kolay yolu eğeyi taşın bir köşesinde gezdirmek. Eğe tutup oyuk açıyorsa yumuşak olan taştır, hayır de. Eğe kayıp gidiyor ve geriye yalnızca silinince çıkan gri metal bulaşığı kalıyorsa sert olan taştır, evet de.

Şeffaf bir kuvars kristali ya da kuvars olduğunu bildiğin bir parça al ve düz koy. Taşın sivri kenarını yüzeylerinden birinde bir kez sürt, sonra sil. Yalnızca silmeye dayanan çizgi sayılır. Elinde kuvars yoksa tahmin etme, emin değilim de.

Bir buzdolabı mıknatısını ipe as ve yavaşça taşa yaklaştır. Güçlü çekim taşın mıknatısa yapışması, hafif çekim asılı mıknatısın yalnızca taşa doğru eğilmesi demek. Önce taşı sil; çekiçten ya da eğeden bulaşan demir tozu her taşı mıknatıslı gösterir.

Taşı lambanın ya da gün ışığının altında çevir ve taze, temiz bir yüzdeki yansımaya bak. Metalik parlaklık cilalı çeliğe benzer, kenarından ışık geçirmez; camsı parlaklık kırık şişe kenarı gibidir. Tozlu, aşınmış kabuk parlaklık konusunda yanıltır; kararını kırık bir yüze bakarak ver.

Kırık bir köşeyi yandan gelen ışıkta tut ve düz, ayna gibi yüzeylerin kaç ayrı yönde tekrarlandığını say. Birbirine paralel yüzeyler tek yön sayılır. Kavisli, deniz kabuğu gibi kırılma dilinim değil kırıktır; gördüğün yalnızca buysa bu taşın dilinimi yok demektir.

İki düz yüzeyin buluştuğu kenarı bul ve bir kâğıdın köşesini oraya daya. Buradaki tek iki cevap yaklaşık 90 derece ve açıkça 90 derece değil. İkisinden birine karar veremiyorsan tahmin etme, emin değilim de.

Diğer eline aynı boyda sıradan bir çakıl al ve ikisini birlikte kaldır. Ağır, sıradan taştan belirgin biçimde ağır olması; çok ağır ise kurşun gibi insanı şaşırtması demek. Ölçüt boyut: avuç dolusu bir taşın tuğla gibi gelmesi ağır cevabıdır.